قلب انسانى ، مشرق ضياء معرفت و مهبّ « 332 » رياح « 333 » محبّت است و مناهج « 334 » سلوك طالبين و معارج « 335 » ارواح عارفين و محبّين است ، و بدون رياضت و مجاهده و تزكيه و تصفيه بطريق شريعت مقدّسهء مصطفويّه و طريقهء كاملهء مرتضويّهء علويّه عليهم السّلام كه طريقهء خاصّان و شيعيان اين امّت است ، فتح الباب قلبى و سلوك بر صراط المستقيم معنوى به جهت طلّاب الهى حاصل نيايد كه : وَ الَّذِينَ جاهَدُوا فِينا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنا . و حضرت رسول ( ص ) مجاهده در طريق باطن را جهاد اكبر نام فرموده « و قال : مرحبا بقوم قضوا الجهاد الاصغر و بقى عليهم الجهاد الاكبر ، قيل يا رسول اللّه ما الجهاد الاكبر ؟ قال : الجهاد مع النّفس » « 336 » . و اين جهاد در طريق باطن كار ابطال و شجاعان باطنى است كه اولياء و اهل معرفت‌اند ؛ زيرا كه مادام كه نفس به امر : « موتوا قبل ان تموتوا » « 337 » به موت ارادى نميرد حيات قلبيّه حاصل نيايد كه : « بموت النّفس حياة القلب » « 338 » . پس حضرت امام عليه السّلام در اين منهج سيم بيان طريق خاصّ اهل معرفت و محبّت را فرموده : كما قال : و اذا انجلى ضياء المعرفة فى الفؤاد هاج ريح

--> ( 332 ) - وزيدن‌گاه ( 333 ) - جمع ريح يعنى باد ( 334 ) - جمع منهج يعنى راه ( 335 ) - جمع معراج يعنى نردبان ، يا هر وسيلهء بالا رفتن چه مادّى چه معنوى . ( 336 ) - . . . و فرمود : آفرين بر گروهى كه پيكار كوچكتر را گذراندند امّا پيكار بزرگتر بر ايشان همچنان باقىمانده است ، گفتند : اى رسول خدا پيكار بزرگتر كدام است ؟ فرمود : پيكار با نفس . ( 337 ) - ( به ارادهء خود از خواهشها و آرزوهاى خود ) بميريد پيش از آنكه مرگ شما را دريابد . ( 338 ) - در مرگ نفس زندگانى دل است يعنى چون نفس امّاره بميرد دل بحيات ايمانى زنده گردد و در حقيقت ، حيات ايمانى مؤمن در گرو موت نفس امّاره است .